BOYUN AĞRISI VE WHİPLASH YARALANMALARI

Boyun ağrısı, global çapta en büyük engellilik nedenlerinden biridir ve sağlık hizmetleri maliyetleri ile gelir ve işgücü kaybına yüksek neden olur (1). Boyun ağrısının tedavisi için mevcut klinik sonuçlar, mütevazı etkiler göstermekte olup, öz bakım ve egzersiz hakkında eğitim içermektedir (2). Eğitim ve egzersiz önerilerine ek olarak, birçok terapist, nitelikli davranışsal sağlık sağlayıcılarına erişimin sınırlı olması nedeniyle davranışsal müdahaleleri (örneğin bilişsel davranışçı terapi [CBT]) de dahil etmektedir.

Bu sistematik incelemenin yazarları, fizyoterapistlerin akut veya kronik whiplash yaralanması ile ilişkili bozukluk (WAD) veya travmatik olmayan boyun ağrısı (NTNP) durumlarında boyun ağrısı, engellilik ve yaşam kalitesini ele almak için psikolojik müdahaleler sunmada etkili olup olmadığını belirlemeyi amaçladılar.

YÖNTEMLER

Dahil edilen randomize kontrollü çalışmalar (RCT’ler), yalnızca fizyoterapistler tarafından sağlanan psikolojik müdahaleleri ve bunların rutin fizyoterapi hizmeti veya hiç tedavi almama ile karşılaştırılmasını değerlendirmiştir. Çalışmalardaki fizyoterapistler, psikologlar veya diğer nitelikli profesyoneller tarafından eğitim almış olmalıdır. Psikolojik müdahaleler, aşağıdakilerden birini içerecek şekilde tanımlanmıştır:

• Bilişsel davranışçı stratejiler
• Kabullenme müdahaleleri
• Gevşeme
• Farkındalık (mindfulness)
• Hipnoz
• Baş etme becerileri
• Problem çözme
• Stres yönetimi
• Depresyon müdahalesi

Birincil sonuçlar ağrı ve engellilik olmuştur. İkincil sonuçlar ise yaşam kalitesi ölçümleridir. Kısa vadeli, tedavi sonrası hemen, orta vadeli 3-6 ay sonrası ve uzun vadeli ise 12 aydan fazla süre sonrası olarak tanımlanmıştır.

SONUÇLAR

İncelemeye 14 RCT’ye dayalı 18 makale dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalarda örneklem büyüklükleri 28 ile 599 arasında değişmiştir. Bu sistematik incelemede toplam 2028 hasta temsil edilmiştir.

Akut whiplash yaralanması ile ilişkili bozukluk

Düşük kaliteli kanıtlar, fizyoterapist tarafından sağlanan psikolojik müdahaleler ile akut ağrı tedavileri arasında herhangi bir takip süresinde fark olmadığını göstermektedir.

Orta kaliteli kanıtlar, hiçbir etkisinin olmadığını bulmuştur.

Engellilik için, kısa vadeli takipte psikolojik müdahale için orta kaliteli kanıtlar bulunmaktadır, ancak orta veya uzun vadede bulunmamaktadır.

Yaşam kalitesi için, orta veya uzun vadeli takipte fizyoterapist tarafından sağlanan psikolojik müdahaleler ile diğer aktif tedaviler arasında fark olmadığını gösteren yüksek kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Kronik whiplash yaralanması ile ilişkili bozukluk

Kısa veya orta vadede ağrı için psikolojik müdahaleler ile diğer aktif fizyoterapi tedavileri arasında fark olmadığını gösteren orta kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Engellilik için, kısa veya orta vadede fark olmadığını gösteren düşük kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Kronik travmatik olmayan boyun ağrısı

Kısa vadeli takipte psikolojik tedavilerin diğer fizyoterapi tedavilerinden daha etkili olduğunu gösteren düşük kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Orta ve uzun vadeli takipte orta kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Engellilik için, kısa vadeli takipte psikolojik müdahale için, düşük kaliteli ve orta ve uzun vadede orta kaliteli kanıtlar bulunmaktadır.

Subakut veya karışık süreli boyun ağrısı

Engellilik için yapılan bir meta-analiz, kısa, orta ve uzun vadeli takipte gruplar arasında fark olmadığını gösteren orta kaliteli kanıtlar bulmuştur.

YAPILAN ÇIKARIMLAR

Bu çalışma, fizyoterapist tarafından sağlanan psikolojik müdahalelerin, genellikle egzersiz veya diğer fizyoterapi yönetimi ile kombinasyon halinde, kronik NTNP ve akut WAD için standart fizyoterapi yaklaşımlarından (örneğin egzersiz, manuel terapi veya tavsiye) daha etkili olduğunu göstermektedir. Kronik NTNP’de ağrı ve engelliliği ve akut WAD için kısa vadede engelliliği iyileştirmiştir. Bu tedavi yaklaşımları, bu hasta gruplarının yönetiminde düşünülebilir, ancak klinisyenlerin yeterince eğitilmiş olması koşuluyla.

Bu çalışmalardaki fizyoterapistler, bilişsel davranışsal stratejiler, meditasyon ve kabul ve kararlılık eğitimi (ACT) gibi tekniklerde ek eğitim almıştır. Eğitim, davranış uzmanları tarafından yapılmıştır, diğer fizyoterapistler tarafından değil. Klinik uygulamada bizim için sınırlayıcı olan, uygun eğitime erişimdir, çünkü bu bir hafta sonu kursu veya konferansta bir ders değildir. Bu müdahalelerin bazı boyun ağrıları, hem WAD hem de NTNP için yararlı olabileceğine dair kanıtlar bulunmaktadır.

Hastalarımıza yardımcı olma konusundaki heyecanımızda, nitelikli profesyoneller tarafından uygun şekilde eğitildiğimizden emin olmamız önemlidir (3). Bu multidisipliner yaklaşım, hastalarımıza maksimum faydayı verebilmek için önemlidir.

KAYNAKÇA

1. Kazeminasab, S. et al. (2022) ‘Neck pain: Global epidemiology, trends and risk factors’, BMC Musculoskeletal Disorders, 23(1).
2. de Zoete, R.M. et al. (2020) ‘Comparative effectiveness of physical exercise interventions for chronic non-specific neck pain: A systematic review with network meta-analysis of 40 randomised controlled trials’, British Journal of Sports Medicine, 55(13), pp. 730–742.
3. Ballengee, L.A., Zullig, L.L. and George, S.Z. (2021) ‘Implementation of psychologically informed physical therapy for low back pain: Where do we stand, where do we go?’, Journal of Pain Research, Volume 14, pp. 3747–3757.
4. Farrell S, Edmunds D, Fletcher J, Martine H, Mohamed H, Liimatainen J, Stirling M (2023) ‘Effectiveness of psychological interventions delivered by physiotherapists in the management of Neck Pain: A systematic review with meta-analysis’, PAIN Reports, 8(3).